დასავლეთის ორმაგი სტანდარტი: ჩინეთი შეიძლება ყველასთვის, საქართველოს გარდა?!

ბოლო წლებში ჩინეთთან ურთიერთობა გლობალური პოლიტიკის ერთ-ერთ მთავარ თემად იქცა. დასავლეთში ხშირად საუბრობენ რისკებზე, ეკონომიკურ დამოკიდებულებაზე, უსაფრთხოებაზე და გავლენებზე. ეს საუბარი თავისთავად ლეგიტიმურია, მაგრამ პრობლემა მაშინ იწყება, როცა ერთი და იგივე ქმედება სხვადასხვა ქვეყნის შემთხვევაში სრულიად განსხვავებულად ფასდება.

ფაქტები ამ წინააღმდეგობას მკაფიოდ აჩვენებს.

ვინ ხვდება ჩინეთს

ეს მხოლოდ რამდენიმე მაგალითია. სია უფრო გრძელია: პორტუგალია, ირლანდია, ფინეთი, სლოვაკეთი, გაერთიანებული სამეფო, გერმანია, ესპანეთი, ევროკავშირის ინსტიტუტები და თავად აშშ. ყველა მათგანი ჩინეთთან საუბრობს, ხვდება, ხელს აწერს, აძლიერებს ეკონომიკურ არხებს და ინარჩუნებს პოლიტიკურ დიალოგს. გერმანია, ევროკავშირის უმსხვილესი ეკონომიკა, ამ რიგში განსაკუთრებით გამოირჩევა – მისი ურთიერთობა ჩინეთთან დასავლური სამყაროსთვის არა გამონაკლისი, არამედ სისტემური რეალობაა.

საქართველო, ანაკლია და შუა დერეფანი

ამ ფონზე საქართველოს ჩინეთთან ურთიერთობის ავტომატურად კრიტიკულ ან საეჭვო საკითხად გამოცხადება არ არის თანმიმდევრული მიდგომა. საქართველო ჩინეთთან სტრატეგიულ პარტნიორობაზე 2023 წლის 31 ივლისს შეთანხმდა. ერთობლივ განცხადებაში თანამშრომლობა მოიცავს პოლიტიკურ, ეკონომიკურ, კულტურულ და საერთაშორისო მიმართულებებს; დოკუმენტში ხაზგასმულია სავაჭრო-ეკონომიკური კავშირები, ინფრასტრუქტურა, ტრანსპორტი, თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმების გამოყენება და ხალხთაშორისი ურთიერთობები. წყარო

ანაკლიის პორტის თემაც ამავე კონტექსტში უნდა განვიხილოთ. 2024 წლის 29 მაისს საქართველოს ეკონომიკის მინისტრმა განაცხადა, რომ ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტის კერძო პარტნიორის შერჩევის პროცესში გამარჯვებული ჩინურ-სინგაპურული კონსორციუმი იქნებოდა. წყარო

ანაკლია საქართველოსთვის მხოლოდ პორტი არ არის. ეს არის შავი ზღვის, შუა დერეფნის, სატრანზიტო ფუნქციისა და ეკონომიკური დამოუკიდებლობის პროექტი. ასეთ პროექტში ჩინური კაპიტალის ან ჩინური კომპანიის მონაწილეობა შეიძლება შეფასდეს ტექნიკური, ფინანსური და სამართლებრივი პირობებით, მაგრამ მხოლოდ ჩინეთთან კავშირის გამო მისი საფრთხედ გამოცხადება პოლიტიკურად არათანმიმდევრულია – განსაკუთრებით მაშინ, როცა იგივე ჩინეთთან თანამშრომლობენ ევროკავშირის წამყვანი სახელმწიფოები და აშშ.

ორმაგი სტანდარტი

აქ არის მთავარი წინააღმდეგობა. ერთი და იგივე ქმედება სხვადასხვა დედაქალაქში სხვადასხვა სახელს ატარებს:

• როდესაც ბრიუსელი პეკინში სამიტს მართავს, ამას ეწოდება დიალოგი.
• როდესაც ლონდონი პეკინთან ყოვლისმომცველ სტრატეგიულ პარტნიორობაზე საუბრობს, ამას ეწოდება რეალისტური საგარეო პოლიტიკა.
• როდესაც ბერლინი ჩინეთთან ეკონომიკურ ურთიერთობას ალაგებს, ამას ეწოდება გერმანული ინდუსტრიის ინტერესების დაცვა.
• როდესაც მადრიდი პეკინში მაღალი დონის ვიზიტს მართავს, ამას ეწოდება დიპლომატიური აქტიურობა.
• როდესაც ვაშინგტონი პეკინთან პრეზიდენტის დონეზე საუბრობს, ამას ეწოდება ურთიერთობების სტაბილიზაცია.

მაგრამ როდესაც საქართველო ცდილობს ჩინეთთან ეკონომიკური, სატრანზიტო და პოლიტიკური არხების განვითარებას, იგივე ქმედება დასავლური პოლიტიკური დისკურსის ნაწილში უცებ საეჭვო ხდება. ეს არის ორმაგი სტანდარტი.

H.R. 7668 – რას ითხოვს კანონპროექტი

აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატამ 2026 წლის 8 ივნისს მიიღო H.R. 7668, სახელწოდებით „Countering China’s Control of the Caucasus Act”. კანონპროექტი ითხოვს ანგარიშს საქართველოში რუსეთისა და ჩინეთის სადაზვერვო აქტივებისა და გავლენების შესახებ. Civil.ge-ს ცნობით, დოკუმენტი პალატამ წინააღმდეგობის გარეშე მიიღო და ახლა სენატში გადადის; ის ითხოვს ასევე აშშ-საქართველოს ორმხრივი ურთიერთობების ხუთწლიან სტრატეგიას. წყარო

თავად კანონპროექტის ტექსტში მითითებულია, რომ მისი მიზანია ანგარიშის მომზადება საქართველოში რუსეთისა და ჩინეთის სადაზვერვო აქტივების შესახებ. კანონპროექტის ტექსტი

მაგრამ ამავე დროს, დასავლეთის ქვეყნები ჩინეთთან თავად აგრძელებენ მაღალი დონის ურთიერთობებს. ამიტომ საქართველოს ჩინეთთან ურთიერთობის განხილვა ისე, თითქოს ის თავისთავად არალეგიტიმური ან პრობლემური იყოს, არ არის ფაქტებზე დაფუძნებული მიდგომა. ფაქტებზე დაფუძნებული მიდგომა იქნებოდა ასეთი: ყველა ქვეყანას აქვს უფლება, ჰქონდეს ჩინეთთან ურთიერთობა საკუთარი ეროვნული ინტერესებიდან გამომდინარე, ხოლო კონკრეტული პროექტები უნდა შეფასდეს კონკრეტული პირობებით, არა გეოპოლიტიკური იარლიყებით.

სწორი კითხვა

საქართველო არ არის იზოლირებული კუნძული. ის მდებარეობს შავი ზღვის რეგიონში, სამხრეთ კავკასიაში, ევროპისა და აზიის დამაკავშირებელ გეოგრაფიულ სივრცეში. მისი ფუნქცია სწორედ კავშირებია: სატრანსპორტო, სავაჭრო, ენერგეტიკული, ლოგისტიკური და პოლიტიკური. თუ საქართველო ამ კავშირებზე უარს იტყვის, ის დაკარგავს იმას, რაც მის გეოპოლიტიკურ ღირებულებას ქმნის.

ამიტომ კითხვა ასე არ უნდა დაისვას: უნდა ჰქონდეს თუ არა საქართველოს ჩინეთთან ურთიერთობა? სწორი კითხვა არის: როგორ უნდა გამოიყენოს საქართველომ ჩინეთთან ურთიერთობა ისე, რომ მაქსიმალურად გაზარდოს საკუთარი ეკონომიკური, სატრანზიტო და პოლიტიკური სარგებელი?

ევროპა სწორედ ამას აკეთებს. ევროკავშირი ჩინეთთან კონკურენციასაც აღიარებს, უთანხმოებებსაც უსვამს ხაზს, მაგრამ დიალოგს არ წყვეტს. ბრიტანეთი ჩინეთთან უსაფრთხოების საკითხებსაც აყენებს, მაგრამ პარალელურად ყოვლისმომცველ სტრატეგიულ პარტნიორობაზე საუბრობს. გერმანია რისკებზეც ლაპარაკობს, მაგრამ ეკონომიკურ ურთიერთობას არ ანგრევს. ესპანეთი ჩინეთთან პოლიტიკურ არხებს აძლიერებს. აშშ კი, ერთი მხრივ, საქართველოში ჩინეთის გავლენების შესწავლას ითხოვს, მეორე მხრივ კი, თავად აწარმოებს ჩინეთთან პრეზიდენტის დონეზე მოლაპარაკებებს.

თუ ეს მოდელი დასავლეთისთვის დასაშვებია, საქართველოსთვის რატომ უნდა იყოს მიუღებელი? საქართველო არ ითხოვს იმაზე მეტს, რასაც სხვა სახელმწიფოები საკუთარ თავს აძლევენ. ის ითხოვს იმავე უფლებას: ჰქონდეს მრავალმხრივი საგარეო ურთიერთობები, ეძებოს ეკონომიკური შესაძლებლობები, გამოიყენოს საკუთარი გეოგრაფიული მდებარეობა და არ იყოს ჩაკეტილი ხელოვნურ არჩევანში.

ჩინეთთან ურთიერთობა საქართველოსთვის ვერ იქნება თავისთავად კრიტიკული საკითხი. კრიტიკული შეიძლება იყოს ცუდად მოლაპარაკებული კონტრაქტი, გაუმჭვირვალე პროცესი, არასასარგებლო ფინანსური პირობა ან ეროვნული ინტერესების უგულებელყოფა. მაგრამ თავად ჩინეთთან ურთიერთობა, როგორც საგარეო პოლიტიკის მიმართულება, ვერ გამოცხადდება პრობლემად იმ სამყაროში, სადაც ჩინეთთან ურთიერთობენ ევროკავშირი, გაერთიანებული სამეფო, გერმანია, ესპანეთი და აშშ.

დასკვნა

ეს არის მთავარი პრინციპი:

• თუ ჩინეთთან თანამშრომლობა ევროპისთვის არის პრაგმატიზმი, საქართველოსთვის ის ვერ იქნება დანაშაული.
• თუ ჩინეთთან დიალოგი ბრიტანეთისთვის არის სტრატეგიული პარტნიორობა, საქართველოსთვის ის ვერ იქნება ავტომატურად საფრთხე.
• თუ გერმანიისთვის ჩინეთთან ეკონომიკური კავშირი არის ეროვნული ინტერესის ნაწილი, საქართველოსთვის ანაკლია და შუა დერეფანი რატომ უნდა იყოს ეჭვის საფუძველი?
• თუ აშშ-ის პრეზიდენტი პეკინში ჩადის და ჩინეთთან ეკონომიკურ თანამშრომლობაზე საუბრობს, რატომ უნდა გამოცხადდეს საქართველოს ჩინეთთან ურთიერთობა ეჭვის საგნად?

საქართველოს უნდა ჰქონდეს უფლება, იმოქმედოს როგორც სუვერენულმა სახელმწიფომ – არა ვინმეს წინააღმდეგ, არამედ საკუთარი ინტერესისთვის.

ასეთი მიდგომა არ აძლიერებს საქართველოს დასავლურ კურსს. პირიქით, ის აჩენს განცდას, რომ საქართველოსგან ითხოვენ არა პარტნიორობას, არამედ შეზღუდულ სუვერენიტეტს.

საქართველომ ჩინეთთან ურთიერთობა უნდა განავითაროს მშვიდად, პრაგმატულად და საკუთარი ინტერესების მიხედვით. სწორედ ასე იქცევიან დასავლური სახელმწიფოები. და თუ ეს მათთვის სწორია, საქართველოსთვისაც სწორი შეიძლება იყოს.