25 დეკემბერი საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიისთვის განსაკუთრებული თარიღია – ეს არის დღე, როდესაც სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი, უწმინდესი და უნეტარესი ილია II საპატრიარქო ტახტზე აღსაყდრდა. 1977 წლის 25 დეკემბერს, მცხეთის სვეტიცხოვლის საკათედრო ტაძარში შესრულებული ინტრონიზაციიდან დაიწყო ეპოქა, რომელმაც არა მხოლოდ ეკლესია, არამედ საზოგადოების სულიერი ცხოვრებაც შეცვალა.
ილია II, ერისკაცობაში ირაკლი გიორგის ძე შიოლაშვილი, 1933 წლის 4 იანვარს ვლადიკავკაზში დაიბადა. მისი ოჯახი წარმოშობით ყაზბეგის მუნიციპალიტეტიდან იყო. ბავშვობიდანვე ეკლესიურ გარემოში იზრდებოდა – ეს არ იყო მხოლოდ ტრადიცია, არამედ შინაგანი სამყაროს ნაწილი, რომელმაც მისი პიროვნება ჩამოაყალიბა. მცირე ასაკში იგი ხშირად სტუმრობდა სამთავროს მონასტერს და იქ მიიღო პირველი სულიერი გამოცდილება.
მისი ცხოვრების ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილება 1957 წლის 16 აპრილს შედგა – 24 წლის ასაკში, თბილისის ალექსანდრე ნეველის ტაძარში, ირაკლი შიოლაშვილი ბერად აღიკვეცა და წმინდა წინასწარმეტყველ ილიას პატივსაცემად სახელად ილია ეწოდა. ეს არჩევანი მხოლოდ პირადი გზა არ იყო – ეს იყო პასუხისმგებლობა, რომელიც მთელი ცხოვრების განმავლობაში თან სდევდა.
როგორც თავად ამბობდა:
„ადამიანი თავისი არჩევანით ქმნის საკუთარ ბედს.“
მოსკოვის სასულიერო აკადემიაში სწავლის დასრულების შემდეგ მას ჰქონდა შესაძლებლობა სამეცნიერო საქმიანობა გაეგრძელებინა, თუმცა მან სამშობლოში დაბრუნება არჩია. ეს გადაწყვეტილება მკაფიოდ აჩვენებს მის ღირებულებებს – პირად წარმატებაზე მაღლა დააყენა მსახურება.
საეკლესიო იერარქიაში მისი წინსვლა თანმიმდევრული და შრომით მიღწეული იყო: 1963 წელს იგი ეპისკოპოსად აკურთხეს, 1969 წელს კი მიტროპოლიტის ხარისხში აღიყვანეს. ამავე პერიოდში იგი აქტიურად იყო ჩართული სასულიერო განათლების განვითარებაში და ახალი თაობის ჩამოყალიბებაში.
1977 წელი გარდამტეხი აღმოჩნდა – საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქ დავით V-ის გარდაცვალების შემდეგ, 23 დეკემბერს ილია ერთხმად აირჩიეს სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქად, ხოლო 25 დეკემბერს შედგა მისი აღსაყდრება.
მისი პატრიარქობის დასაწყისში ეკლესია მძიმე მდგომარეობაში იყო – ქვეყანაში მხოლოდ 15 ეპარქია და დაახლოებით 30 მოქმედი ტაძარი არსებობდა. თუმცა წლების განმავლობაში ვითარება რადიკალურად შეიცვალა: ეპარქიათა რაოდენობა 49-მდე გაიზარდა, ეკლესია-მონასტრების რიცხვი დაახლოებით 2000-მდე, ხოლო სასულიერო პირთა რაოდენობა რამდენიმე ათასს აღწევდა. ეს იყო აღორძინება, რომელიც მხოლოდ ინფრასტრუქტურას არ ეხებოდა – ეს იყო რწმენის დაბრუნება ადამიანში.
ილია II-ის სიტყვები ხშირად მარტივი იყო, მაგრამ სიღრმით გამორჩეული:
„სიყვარული არის ყველაზე დიდი ძალა, რომელსაც შეუძლია შეცვალოს ადამიანი და სამყარო.“
მისი მოღვაწეობა ეკლესიის ფარგლებს სცდებოდა. მისი ლოცვა-კურთხევით გამოიცა ბიბლია თანამედროვე ქართულ ენაზე, დაარსდა სასულიერო სასწავლებლები, მათ შორის თბილისის სასულიერო აკადემია-სემინარია, აღდგა გელათის აკადემია. აშენდა წმინდა სამების საკათედრო ტაძარი – ქვეყნის ერთ-ერთი მთავარი სულიერი ცენტრი.
1990 წელს საქართველოს ეკლესიის ავტოკეფალიის საერთაშორისო აღიარება გახდა მისი მრავალწლიანი ძალისხმევის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი შედეგი – ამით ქართული ეკლესიის დამოუკიდებლობა საბოლოოდ განმტკიცდა მსოფლიო მართლმადიდებლურ სივრცეში.
ილია II აღიქმებოდა როგორც სულიერი ლიდერი, რომლის სიტყვას განსაკუთრებული ძალა ჰქონდა. კრიტიკულ პერიოდებში იგი ყოველთვის სიმშვიდისკენ და ერთობისკენ მოუწოდებდა საზოგადოებას:
„არ არსებობს გამარჯვება, თუ მასში სიყვარული არ არის.“
მისი ხედვა სიცოცხლესა და ადამიანზე უფრო ფართო იყო, ვიდრე ერთი ეპოქა:
„სიკვდილი არ არის დასასრული, იგი არის გადასვლა სხვა ცხოვრებაში.“
ილია II 2026 წლის 17 მარტს გარდაიცვალა, 93 წლის ასაკში. მან თითქმის ნახევარი საუკუნე უხელმძღვანელა ქართულ ეკლესიას და შექმნა საფუძველი, რომელზეც დღესაც დგას მისი სულიერი მემკვიდრეობა.
მისი ცხოვრება არის არა მხოლოდ ქრონიკა მოვლენებისა – ეს არის გზა არჩევანის, პასუხისმგებლობისა და სიმშვიდის, რომელმაც მთელი ერის სულიერ ცხოვრებას მისცა მიმართულება.
